Spreek je dialect

[Arie]

Gerrit weer bedankt voor je bijdragen van het afgelopen jaar. Ik wil jou en ook de andere forumleden met deze tegeltjeswijsheid in het Twents nog een prettige jaarwisseling toewensen.

[GerritHondelink]

Daank oe wa.

lk weans oeleu, völ heil en zeag’n
en da’j allemaol mar lang mai’jt leaven.

[Veteraan]

Terwijl hier net een traumahelicopter over vliegt, wens ik jullie een veilige jaarwisseling en ...

[hans]

Op straot of op tilviesie ?

in hengel aan de deurningerstroat...
hee lig noast mien vaar.

[enschedeinansichten]

Ze kunt ons nich alles ofpak'n. Vandaag zoals al altied weer kniepertjes en oliebol'n.
Ik wens jullie allemaal een goede jaarwisseling en goed begin van het nieuwe jaar.

[GerritHondelink]

Grootgoan op. Trots zijn op; Prat gaan op. Ik bin der nich groot op.


Jannewarie is verneumd noar ’n god Janus.
Hee kon 2 kaanten op kieken noar veurten (in tokem tieden) en noar achtern (van waleer).
Janus was ’n Romeinse god van deurn en poortn.
Hee kon ’n betje terugzeen op ’t oale joar en veuroetzeen op ’t nieje joar.
Jannewarie is de louwmoand. In dizze moand wodden de vellen van de geslachte deers looid um der leer van te maken.


1 jan Maria.
Het blijft vandaag bewolkt maar droog in Enschede. Vanmiddag stijgt de temperatuur tot 3 °C.
Januari, de maand die we ook wel louwmaand, ijsmaand, wolfsmaand of hardmaand noemen.
's Morgens wit berijpte daken,
het zal snel tot nattigheid geraken.
De dagen lengen op Nieuwjaar een vlooiensprong,
op Driekoningen een hertesprong,
op St. Sebastiaan een vol uur.

[enschedeinansichten]

Is dat te vergelijken met Greuts zijn ?

[GerritHondelink]

Ja.
Zo greuts as nen pauwhaann.Erg trots

maar greuts is ok: arrogant verwaand. Bijvoorbeeld. nen greutsn bok. een verwaande kerel
.
weas nich greuts veur t gat,
nem n Twentsch Kuiernat

[GerritHondelink]

Zo eignwies as e groot is. Erg eigenwijs.


Joonk wean geet oawer, oalderdom nich.




2 jan Marcarius. Het blijft vandaag bewolkt maar droog in Enschede. Vanmiddag stijgt de temperatuur tot 3 °C.
Louwmaand looimaand.
Deze 2 benamingen voeren ons met vele oude aanduidingen als lomand, louwmaand naar looien.
Dit alles duidt erop dat de mens zich bezighoudt met het looien en prepareren van de huiden van de in het najaar geslachte dieren.
Op de dag van Sint Markaar,
staat dikwijls herfstweer klaar.

Zoals het weer op Sint Markaar,
zo wordt september duf of klaar.

Wie das Wetter an Makari ist,
So du es im September wieder siehst.

[GerritHondelink]

Groot doon. Opscheppen. Overdrijven.
Nen Tukker mag geern groot doon; de vrootenheugte bie Vasse en Oldenzel neumt hee Berge. Een tukker overdrijft graag de molshopen bij Vasse en Oldenzaal noemt hij bergen.
Groot doon koomp oe in de knip. Deftig doen kost geld. Met ’n plat knipke kö’j nich groot doon.
Groot is ’t hof, ma völ mot der of. Stand ophouden kost veel geld.
Grote dingen doon. Boven zijn stand leven.


Hen kooken goan, mot blieven bestoan.
Hen kooken goan: Meiden en knechten trokken rond Nieuwjaar naar hun Volkshoes met een koek en een worst.


3 jan Genoveva van Parijs.
Het blijft vandaag bewolkt maar zo goed als droog in Enschede. Vanmiddag stijgt de temperatuur tot 3 °C.
Januari. Wolfsmaand door onze vroegere Germaanse bewoners al Wolfsmonath genoemd.
Alles wijst op de felle en intense kou en de sneeuw die juist in deze maand mogelijk zijn.
De wolven verlaten dan de bossen en gaan in de buurt van de menselijke bewoning op zoek naar voedsel.
Wie op Sint Genoveva snoeit,
zijn boomgaard overmachtig bloeit.

[GerritHondelink]

Met de grote biel der op inhouwen. Ruw te werk gaan.



De doorn hebt ear uurn, en de wiezen we ear tied..


4 jan. Faraïldis van Gent.
Januari Hardmaand
In oude almanakken gebruikt men vaak de benaming Hardmaand of Hardemaand. In het Duits zien we namen als Hartmonat en Hartung. Duidelijk wordt ook hier ingespeeld op het strenge winteren van januari
Het blijft vandaag bewolkt maar zo goed als droog in Enschede, met vanmiddag kans op motregen. De temperatuur stijgt tot 2 °C.
Vriest het in de elfde nacht(4 jan. ) ,
zes weken vorst wordt er verwacht. (De elfde nacht na Kerstmis).

[GerritHondelink]

Groothalzerie. Grootsprekerij
Grootmechtig. Van grootspraak houdend; opschepperig
Grootnis. De groeten. Doo um de grootnis van mie. De grootnis van mie moo.
Groot opdoon. Veel ophef maken.


Vrouwleu könt oe anlachen, mer ok oetlachen.


5 jan Gerlach van Houthem.
Het wordt morgen bewolkt maar droog in Enschede. Morgenmiddag stijgt de temperatuur tot 2 °C. Januari kan zich merkwaardig gedragen. Sneeuw en vorst kunnen een hoofdrol spelen en de mens duidelijk laten beseffen dat het in onze gematigde streken ook nog wel eens aardig winteren kan. Maar voor hetzelfde geld kunnen veel te hoge temperaturen, motregens, mist en sombere grauwheid het idee winter alle geweld aandoen.
De dage begint wier te lengen,
en vake de nachte te strengen.

[GerritHondelink]

Grote leu. Volwassenen.
Grote leu bint alleen groot umdat ’t ok kleine leu gef.
A'j groot wilt liek'n m'oj näost kleine leu gaon staon.
Te klean veurt toafellaakn en te groot veur ’t servet. Zit tussen kind en volwassen in.


Goa stoan en verwonner oe.


6 jan Drie koningen.
Op Drie Koningen wordt de gebeurtenis herdacht waarop de Drie Koningen de ster zagen en besloten de Koning der Joden te gaan zoeken. (Gaspar, Melchior en Balthazar).
Nao dreekönnige wodt de dage nen hanentred lenger.

Dree koninge helder en klaor,
Dat gif vol vruchten van ’t jaor.

As de drie Koningen bunt in`t land,
kump de vorst in`t vaderland!

[GerritHondelink]

Zich groot hoaldn. Zich groot houden.


Weend
Mangs heij d'r last van,
mangs ok gemak.
Is he echt op 'n biester
vleeht de pann'n van 't dak
Hij fluustert, hij blös
't vuur an in 'n heerd
Hij giert en kan buldern,
hij is zo gevarieerd.
De tek dé zwaait heanig
as hij zachtjes begint
mer bie stormkracht 12
goat ze dör 't lint.
Fiets mer op en near
van 'n Doarp noar Glanebruw
Dan hei'j 'm teagn,
dan wear in 'n ruw.
Onzichtbaar aanwezig
hij kuiert zonder stem
zee j 'h wölke vot driev'n
dat he'w te danken an hem.
Peter Weusthof.


7 jan Raimundus van Penyafort.
De komende dagen is het bewolkt en neemt de kans op regen toe in Enschede. Overdag wordt het ongeveer 2 °C.
Als de dagen lengen,
begint de winter te strengen.

[GerritHondelink]

Groot nödig wean. Hard nodig hebben.


Op n doer ontkom je der nich an oezölf te wean.


8 jan Goedele van Brussel.
De komende dagen neemt de bewolking en regen toe in Enschede. De temperatuur stijgt tot 4 °C.
Zijn de mollen aan het wroeten,
dan zal de winter aan kracht inboeten.

[GerritHondelink]

Hee is zoa ondögnd as e groot is. Erg ondeugend.


Ne gaans kan gin oeln-eier leggen.


9 jan Waning van Fécamp.
Het blijft vandaag bewolkt maar droog in Enschede. Vanmiddag stijgt de temperatuur tot 2 °C.
Tikt ’t roodbosje op de roet’n,
dan is ’t binnen nog warmer as boet’n.

[Veteraan]

Ne gaans kan gin oeln-eier leggen.
Wat wil dit zeggen, Gerrit?

[enschedeinansichten]

Denk dat oeln uilen is maar Gerrit weet het zeker.

[GerritHondelink]

oel ;oele; oeln; uulken katoel.e = uil.

die de dood aankondigt = doodnoele

Oelnroop = roep van een uil

kwikoel.e = steenuil


Allemaol nog geluk in 'n tuk. (hef niks met 'n oel te maakn)

[Veteraan]

Vooruit, een gans kan geen uileneieren leggen.
Maar een kip kan dat ook niet....
Wat wordt ermee bedoeld? Moet je je niet beter voordoen dan je bent? Of je moet niet te hoog grijpen? Of iets in dien aard?