Welkom op het forum van Enschedeinansichten.

De tram in Enschede

Over de rijke historie van de stad.
Bericht
Auteur
Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

De tram in Enschede

#1 Bericht door enschedeinansichten » wo dec 28, 2016 8:00 pm

oude tram enschede sloop.jpg
oude tram enschede sloop.jpg (24.46 KiB) 3258 keer bekeken
Enschede tram.JPG
Enschede tram.JPG (48.34 KiB) 3258 keer bekeken
huisje tram 6.jpg
huisje tram 6.jpg (303.11 KiB) 3258 keer bekeken
huisje tram 2.jpg
huisje tram 2.jpg (332.9 KiB) 3258 keer bekeken
tram tet huisje.jpg
tram tet huisje.jpg (15.3 KiB) 3258 keer bekeken
huisje tram 5.jpg
huisje tram 5.jpg (142.86 KiB) 3258 keer bekeken
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#2 Bericht door enschedeinansichten » wo dec 28, 2016 8:07 pm

remise tram 1908.JPG
remise tram 1908.JPG (61.98 KiB) 3257 keer bekeken
tram tet.jpg
tram tet.jpg (39 KiB) 3257 keer bekeken
tram enschede.jpg
tram enschede.jpg (73.4 KiB) 3257 keer bekeken
tram enschede 3.jpg
tram enschede 3.jpg (138.95 KiB) 3257 keer bekeken
tram enschede 1.jpg
tram enschede 1.jpg (129.75 KiB) 3257 keer bekeken
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#3 Bericht door enschedeinansichten » wo dec 28, 2016 8:10 pm

drieluik tram 1908.jpg
drieluik tram 1908 uitsnede.jpg
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#4 Bericht door enschedeinansichten » wo dec 28, 2016 8:14 pm

Tramlijn Enschede-Glanerbrug.
In 1904 is de Twentsche Electrische Tramwegmaatschapij opgericht.
De opzet van het plan (bedacht door Oberbürgemeister Hahn van Gronau) was een tramlijn Gronau-Glanerbrug-Hengelo-Almelo. Gronau had geen geld en kon niet deelnemen in het plan. Ze hadden wel de afspraak dat Gronau zou zorgen voor de verbinding Glanerbrug-Gronau. Door het plotseling overlijden van de hr. Hahn is dit niet doorgegaan.
Het beginkapitaal was 200.000 gulden maar door het hoger uitvallen de onteigeningskosten. Er werd steun aangevraagd bij de provincie en de rijksoverheid. De rijksoverheid koppelde hun bijdrage aan die van de provincie die ging niet door dus kreeg men niets. Om de kosten van het opkopen van grond te verminderen werd met toestemming van de overheid besloten om de enkele baan op de rijksweg aan te leggen.
Op 25 april 1907 werd begonnen met de aanleg. De rails en wissels kwamen van Phoenix A. G. de bovenleiding en de electrische installatie van de rijtuigen kwam van Siemens Schuckert Werke A. G. De 7 motorrijtuigen, twee gesloten goederenwagens en een pekelwagen Kwamen van de Nederlandsche Fabriek van Rollend Materieel v.h. Pennock te Den Haag. 5 Aanhangrijtuigen kwamen van de Haagsche Tramweg Maatschappij. De remise (stalling en garage) werd aan de huidige Spoordijkstraat gebouwd (vanaf het volkspark onder de tunnel door gelijk links. Ook kwam hier later een stalling voor bussen. Vanaf 1 maart 1908 werden de eerste proefritten uitgevoerd. Per 1 juni 1908 werd de hr. Nieuwenhuis aangesteld als directeur voor een salaris van 1500 gulden per jaar.
De opening op 4 juli 1908.
In de remise was een ontvangstruimte ingericht voor genodigden, de kleding voor die dag was wandelkostuum (dus zonder hoge hoed). De beroemd Enschedese burgemeester Edo Bergsma (President-commissaris van de TET) was een van de sprekers, hij roemde de eengezinswoningen bouw in Enschede t.o.v. de stapelbouw in andere grotere plaatsen daardoor was het bebouwde oppervlak groter en hij vond daarom een goed verkeersnet in de stad en aanliggende plaatsen van groot belang en roemde daarom de komst van de tram. Later was hij de bedenker van het singelplan en na zijn burgemeesterschap in Enschede werd hij voorzitter van de ANWB. Na de toespraken ging het per tram naar Glanerbrug
De route.
Van uit de remise rechts naar de tunnel daar onderdoor links af (km 0.2). Dit was het beginpunt (Volkspark) hier was ook de eerste wissel een stukje tweebaans rail zodat men elkaar kon passeren. De lijn had maar 1 spoor dus moest men de tram heen en terug over het zelfde spoor. De rail lag links aan de parkweg dus tegen het talut van de trein. Op 0.55 km ging het schuin omhoog naar het Station Staatsspoor daar was de tweede wissel na het verlaten van station ging het rechtsaf de De Ruyterlaan in daar reed men in het midden van de straat dan linksaf de toenmalige Rembrandtlaan in (de huidige Tromlaan) richting het Hoedemakersplein om vervolgens de Brammelerstraat in te gaan. Deze was speciaal aangelegd om de nieuwe wijk de Stadsweide te ontsluiten. Via het kruispunt de Graaf de Marktstraat in waar rechts werd gereden. Daarna verder over de Langestraat voor het oude stadhuis langs. Net voorbij de Haverstraat was de derde wissel van af hier werd er weer links gereden. Via kruispunt de verder de toenmalige Gronauscheweg (gemeente Lonneker) in nu De Klomp bij km 2,5 was de vierde wissel net voorbij het begin van de Marthalaan. Dit was het eindpunt van de stadsdienst in 1909 is dat verplaatst naar het Lindenhof. Hier ging het verder de (huidige) Gronausestraat op en bij Slotzicht (nog aanwezig) was het hoogste punt bereikt. Daarna berg afwaards tot de vijfde wissel bij km 3.85 het Lindenhof net voor de Noordesmarkerondweg. Vervolgens richting Glanerbrug via de z.g.n. Rijksweg . Bij Dolphia km 5.35 de zesde wissel de volgende stop bij km 6,85 Glanerbrug 1 daarna naar Glanerbrug 2 het eindpunt voor de Duitse grens km 7.45.
Anno 2010 is er niets meer van deze trambaan terug te vinden op genoemde route.
De tram was interlokaal omdat Enschede en Lonneker toen nog twee zelfstandige gemeenten waren. Dat betekende dat volgens de regels alle motorwagens dubbele koplampen hadden er een noodketting (sleepketting) op elke wagen aanwezig moest zijn ook moest elke wijziging aan het spoor of aan de rijtuigen aangevraagd worden bij de rijksoverheid. Dat duurde nogal eens lang zodat de nodige wijzigingen al waren uitgevoerd voordat de vergunning binnen was. Daar is dus niets nieuws onder de zon.
Doordat men aan een kant kon uitstappen werden de 2 sporen bij de wissels ver uit elkaar geplaatst zodat men dan veilig kon uitstappen als er b.v . 2 trams stonden. Bij de huidige treinen kan men aan twee kanten uitstappen en bussen stoppen aan weerszijde van weg, de tram stopte zowel heen als terug aan dezelfde kant. Deze brede opstelling betekende dan wel dat over de gehele breedte van de straat rails liepen.
De steile helling bij het station S.S. was altijd al een probleem en daarom werd er in toen er in de spits twee wagens getrokken moesten worden besloten om onder (Parkweg) 4 wissels en twee kopsporen (doodlopend) aan te leggen. Dit emplacement werd aug. 1924 in bedrijf genomen. In 1923 Was station S.S. het begin en eindpunt geworden, ook voor die tijd gingen niet alle trams door tot het Volkspark.
In 1909 werden 2 extra motorrijtuigen gekocht zodat er zondag een 10 minuten schema aangehouden kon worden in 1925 ging men ’s middags ook over op een 10 min. Schema. Dit om de concurrentie van de bus tegen te gaan. De tram had een onverslaanbare tegenstander aan de bus. De stroomvoorziening voor de volle en dubbele wagons in de avondspits was onvoldoende zodat de tram bijna stapvoets ging. De bus haalde ook veel tijdwinst op het gedeelte buiten de stad. In de eerste wereldoorlog (1914-1918) was de tram het populairste vervoersmiddel. In de cricisjaren was er weinig geld voor het optimaliseren van de elektrische installatie en de voertuigen. Dit luide de ondergang van de Enschedese tram in. De laatste rit was ook op 28 februari 1933. Opvallend is dat in die tijd de aanleg van singels en de bouw van het nieuwe (huidige) stadhuis plaats vonden, ook de (mooie) oude R.C. kerk werd toen vervangen door de Jacobus kerk waarschijnlijk moest men toen ook prioriteiten stellen. De bus had gewonnen.
Enkel getallen.
1907 Oprichting van de TET
1908 Proefrijden 1 maart, 1 juni aanstelling dir. Nieuwenhuis (1500 gld per jaar)
1908 Opening 4 juli
Spoorbreedte 1000MM (1 meter)
Lengte 7,45 km
7 Motorwagens waarvan 2 reserve fabr. Pennock 2x 25pk bij 600 volt
2 Gesloten aanhangvoertuigen
1 Pekelwagen
Op het hoogtepunt waren er 15 bijwagens
1 oktober 1908 verplaatsing van het stadsdienst eindpunt naar het Lindenhof
1909 i.v.m. De slechte cijfers van het goederentransport verplaatsing van het totale kantoor naar de Langestraat 60
1910 Nieuwe dir. Käyser
1913 Raamwissers op alle motorwagens
1915 2 Nieuwe aanhangrijtuigen
1916 3 Aanhangvoertuigen van de gem. Amsterdam (van de paardentram)
1917 Eindpunt van het Lindenhof terug naar de Marthalaan
1917 Beperkte dienst i.o.v. de rijksoverheid
1920 Nieuwe dir. Hr Ruijs
1921 Te lage gem. snelheid 11 km/uur komt vooral door het wisselen van de verschillende aanhangers
1922 Stadsvervoer 2 ritten per inwoner per jaar
1923 Na div. tarief verhogingen nu een verlaging Marthalaan-Glanerbrug 0,10 gld, 1 dubbeltje
1923 Gemiddelde snelheid opgevoerd naar 13,2 km/uur
1924 Aanleg emplagement op de Parkweg met bouw van wachthuisje de helling bij station S.S. is passé
1925 Aanschaf van een bijwagen en bouw nieuwe garage
1926 4 Bijwagens van Amsterdam en 3 oude gesloopt
1931 i.v.m. overlijden dir. neemt de hr.Serlé waar
1932 3 Bijwagens gesloopt
1933 Laatste rit van de tram op 22 februari tram 9 met rijtuig 30
1933 Einde van de tram alle materialen worden te koop aangeboden maar er is na een jaar nog geen liefhebber, sloop van het materiaal
1933 De hr. Woudstra ook dir. van de stadsreiniging wordt dir. van de TET en werkt het tram verhaal af door alle papierwerk te vernietigen.
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#5 Bericht door enschedeinansichten » wo dec 28, 2016 8:16 pm

foto opening tramlijn glan 1908.jpg
foto opening tramlijn glan 1908.jpg (82.46 KiB) 3260 keer bekeken
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#6 Bericht door enschedeinansichten » wo dec 28, 2016 8:21 pm

pet 1908.png
pet 1908.png (30.92 KiB) 3260 keer bekeken
Tet Pet 1922.jpg
Tet Pet 1922.jpg (12.03 KiB) 3260 keer bekeken
pet van de tet.jpg
pet van de tet.jpg (20.72 KiB) 3260 keer bekeken
Pet Noordstaten.jpg
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

hans
Member
Member
Berichten: 2467
Lid geworden op: ma sep 24, 2012 11:45 pm

Re: De tram in Enschede

#7 Bericht door hans » wo dec 28, 2016 8:38 pm

ik moet opeens aan harm oet riessen denken...

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 14624
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#8 Bericht door Arie » wo dec 28, 2016 10:16 pm

Mooie foto's Willem en een interessant verhaal over de historie van de tram in Enschede. Zie voor meer foto's van de tram in Enschede en Glanerbrug ook topic: http://enschede-stad.nl/forum/viewtopic ... hilit=tram
De stadsfotograaf zonder grenzen

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 14624
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#9 Bericht door Arie » vr apr 28, 2017 6:35 pm

Langestraat tram uit de rails krantenfoto Tubantia 27-2-1933.
Bijlagen
Langestraat tram krantenfoto Tubantia 27-2-1933.jpg
De stadsfotograaf zonder grenzen

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#10 Bericht door enschedeinansichten » ma dec 11, 2017 2:06 pm

Een meer dan prachtige film. Geweldig.

https://youtu.be/SFTGrX2xDWk
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Veteraan
Member
Member
Berichten: 5110
Lid geworden op: ma jan 02, 2012 10:10 am
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#11 Bericht door Veteraan » ma dec 11, 2017 2:21 pm

Helemaal waar. Wat een mooie film.

Bij het station hingen versierselen in de hekwerkjes. Wat kan dat geweest zijn? Toch geen begroeiing zo te zien.
Diverse straten en panden zijn aan de hand van deze film weer goed te reconstrueren naar de oude tijd. En dan moeten we er wat zorgvuldiger mee omspringen!

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 14624
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#12 Bericht door Arie » ma dec 11, 2017 3:30 pm

Veteraan schreef:
ma dec 11, 2017 2:21 pm
Helemaal waar. Wat een mooie film.

Bij het station hingen versierselen in de hekwerkjes. Wat kan dat geweest zijn? Toch geen begroeiing zo te zien.
Diverse straten en panden zijn aan de hand van deze film weer goed te reconstrueren naar de oude tijd. En dan moeten we er wat zorgvuldiger mee omspringen!
Je bedoelt die hekjes rechts? Lijkt mij wel een begroeiing, n.l. een buxushaag die geknipt is in een pauw of zo iets.
Bijlagen
station tram hekwsrk.jpg
De stadsfotograaf zonder grenzen

Veteraan
Member
Member
Berichten: 5110
Lid geworden op: ma jan 02, 2012 10:10 am
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#13 Bericht door Veteraan » ma dec 11, 2017 3:40 pm

't Zou kunnen...

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 14624
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#14 Bericht door Arie » ma dec 11, 2017 5:53 pm

Ook op deze oude ansichtkaart uit de collectie van Willem in enschedeinansichten.n.l. is de begroeiing aan het hekwerk mooi zichtbaaar. zie: http://www.enschedeinansichten.nl/colle ... ts_id=1978
Bijlagen
Station S.S. Staatsspoor.jpg
De stadsfotograaf zonder grenzen

Veteraan
Member
Member
Berichten: 5110
Lid geworden op: ma jan 02, 2012 10:10 am
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#15 Bericht door Veteraan » ma dec 11, 2017 8:39 pm

Ja, hier is het goed zichtbaar. Alsof het guirlandes zijn. Ook zo'n mooi oud woord.

Hendrik
Member
Member
Berichten: 2242
Lid geworden op: di nov 28, 2006 7:20 pm

Re: De tram in Enschede

#16 Bericht door Hendrik » ma dec 11, 2017 8:54 pm

Tip: laat de film via youtube op halve of zelfs op kwart snelheid draaien, je kunt dan alles erg goed in je opnemen. In te stellen via instellingen rechts onderin de film. Er zijn erg leuke dingen te zien, o.a. de verbouwing van warenhuis Polak op de hoek Haverstraat Langestraat. September 1920 ging hier de 1e C&A in Enschede open. Mijn moeder was toen 6 jaar. Korte tijd na de opening ging ze met haar moeder naar C&A "veur een ni'j kleed" Mijn oma werd aangesproken met "mevrouw",ze was er ontdaan van. Dat was alleen voorbehouden aan de elite. Maar de C&A verkoopsters waren zo geïnstrueerd van hogerhand. Mijn oma was van 1879 en die generatie enschede-ers hebben een revolutie meegemaakt op het gebied van stedebouw in Enschede. Van een dorpse omgeving naar grootstedelijk. Die toenmalige generatie had net zo veel reden tot klagen over afbraak en nieuwbouw in het centrum als wij wel eens hebben. Als je foto's bekijkt van de hoek Haverstraat/Langestraat uit 1880 1890 en 1910 1920, een woeste verandering.
Wat sas as dós was kaans.

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 14624
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#17 Bericht door Arie » ma dec 11, 2017 9:21 pm

Uit de film van 1920 verbouwing Polak op de hoek Langestraat en Haverstraat.
Bijlagen
langestraat verbouwing Polak.jpg
De stadsfotograaf zonder grenzen

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#18 Bericht door enschedeinansichten » ma dec 11, 2017 10:32 pm

Wat verliest die paardenkar richting Veenstraat ?
tram film ongeluk.JPG
tram film ongeluk.JPG (44.24 KiB) 2319 keer bekeken
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3593
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: De tram in Enschede

#19 Bericht door enschedeinansichten » ma dec 11, 2017 10:33 pm

Stolker, Witte Huis.
tram filmpje stolker.JPG
tram filmpje stolker.JPG (61.37 KiB) 2319 keer bekeken
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 14624
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: De tram in Enschede

#20 Bericht door Arie » di dec 12, 2017 5:30 pm

Onderstaande afbeelding komt dus ook uit de film van 1920 van de Langestraat met links op de hoek het vroegere gemeentehuis. Ik vraag mij wel af welk pand het moet zijn geweest wat op het einde van de straat stond, dus op de plek waar nu de Raadhuisstraat is? Verder valt mij op in de film dat er overal gevlagd werd en vooral verderop in de Langestraat veel publiek stond. Bij welke gelegenheid in 1920 is deze film toen gemaakt?
Bijlagen
Langestraat 1920   links op de hoek vroegere gemeentehuis..jpg
De stadsfotograaf zonder grenzen

Plaats reactie