Spreek je dialect

[GerritHondelink]

5 april
Voor 5 april zijn er geen specifieke, algemeen bekende heiligenweerspreuken die die dag direct noemen

PAASZONDAG
De vrouwen die het graf van Jezus bezoeken, ontdekken dat de steen voor de ingang weg is
en dat zijn lichaam is verdwenen. Engelen vertellen dat Jezus is opgestaan.
Later zal Jezus verschijnen aan enkele van zijn leerlingen. Gelovigen vieren deze dag de verrijzenis van Jezus Christus.

April = Eiermaand. Pasen en het eten van eieren zijn nauw met elkaar verbonden.
In de vorm van verven en versieren werd het ei nog aantrekkelijker gemaakt.

Zingt gin Alleluja,
Vuurdat ’t Paosen is.

In April is ’t winter veurbie’j,
’t Grös dat greuit ’t is leefebrie’j

In april gaot de knöppe wier los
en greun wöd wier ’t grös.

Wodt 't etn d'r nich vetter op ,
dan wodt 't weer d'r vake toch luk better op.


Wee neet spint, krig geen bint (een bint was een bepaalde hoeveelheid garen). Wie niets wil doen, kan ook geen resultaat verwachten.

[enschedeinansichten]

Ie bint noe in 'n bos ankom'n woar de beum begint um te val'n - Je bent nu in het bos gekomen waar de bomen beginnen om te vallen (Iemand die 70 jaar wordt).

Iej könt 'm hoast nich an de veer'n komm'n - Je kunt hem haast niet aan de veren komen. Je kunt hem bijna niet te spreken krijgen.

Aj 't begin van 'n draod hebt, koomp 'n kluw'n vanzölf - Als je het begin van het draad hebt, komt de kluwen vanzelf.

Noa dissen nen frissen - Na deze een frisse. Na deze (mislukte) liefde een volgende.

Hee kik oet 't melkkänneke - Hij kijkt uit het melkkannetje. Op zijn zondags gekleed. Met wit overhemd.

As nen moes zat is, wördt 't mel bitter - Als een muis vol is, wordt het meel bitter. Wanneer men vol gegeten is, gaat het eten tegenstaan.

[GerritHondelink]

7 april
Op 7 april viert de Katholieke Kerk de feestdag van de Heilige Jean-Baptiste de la Salle.

in de Nederlandse weerkunde zijn er voor 7 april (en de dagen eromheen) een aantal traditionele spreuken die duiden op wisselvalligheid.

Op Aprilweer köj vaak nich bouwn,
te vroo zaein en pottn kan oew berouwn!

Der kan van alns gebuur’n.
April hef rare kuur’n.

Jenske,’n jeunkn van'n joar of tien, was op 'n kolk duur't ies zakt.
As hee nat en koalt biej 't hoes koomp belkn zeg zien Vaar bezoargt:
"Mar jong toch, wat heb iej toch maakt?"
"'k Heb niks maakt Va, 'k heb wat kepot maakt.
'k Bin duur't ies zakt, 'k har wa vezoepn könn.
't Is mi'j nog net an de pin ofbraand!"


Dat vlas is niet te spinnen: Daar heb je niets aan.

[enschedeinansichten]

Ik heb hoog water, maar toch gen natte veut - Ik moet nodig naar het toilet, maar toch heb ik nog geen natte voeten.

Kreait 'n haan'n nich veur 't monnroad, dan is der mist of 'n haan'n is doad - Kraait de haan niet voor het morgenrood, dan is het mistig of de haan is dood.

A'j ginnen kop hebt kö'j ok nich oet 't raam kiek'n - Als je geen hoofd hebt kun je ook niet uit het raam kijken. Boven je stand leven.

A'j botter op 'n kop hebt, mo'j nich in de zun loop'n - Als je boter op je hoofd hebt, moet je niet in de zon lopen. Wie geen zuiver geweten heeft, kan zich beter koest houden.

Hee kan met de knien'n deur de tralies vret'n - Hij kan met de konijnen door de tralies eten. Hij/zij is erg mager.

[GerritHondelink]

8 april
Voor 8 april zijn er specifieke weerspreuken gekoppeld aan Sint Huigen:
Op Sint Huigen, valt de sneeuwman in duigen.
Betekenis: Rond deze tijd (begin april) verdwijnt de winterse kou en sneeuw definitief.:

Bit oe de hond in ’t gat en ’t weer is nich wat,
dan bun ie op zonnen dag mangs meer dan zat.


Koomp ’ter in april völ mooie dagen,
dan mot mei de last weer dragen.

Ie wodt oew geluk vaak pas gewaar a'j 'n ofgeunst van aander zeet.


Het is goed spinnen van andermans garen: Geld van een ander wordt altijd gemakkelijker uitgegeven dan eigen geld

[enschedeinansichten]

't Hoes is van mie, mer 't wief hef 'n slöttel - Het huis is van mij, maar mijn vrouw heeft de sleutel. Ik ben de huiseigenaar, maar m'n vrouw is de baas.

Met 'n oald hoes en 'n joonk wief he'j altied wat te knooi'n - Met een oud huis en een jonge vrouw heb je altijd iets te knoeien. Met een oud huis en een jonge vrouw heb je altijd iets om handen.

Ik ma'j oe wa lied'n - Ik mag jou wel lijden. Ik vind jou aardig.

Hee leup oons nog niks in de weg - Hij liep ons nog niets in de weg. Jammer dat hij overleden is.

Ik bin onwies wies met oe - ik ben onwijs wijs met jou. Ik ben erg op je gesteld.

Dat vrös oe op 'n emmer- Dat vriest jou op de emmer. Dat gaat je mis!

[GerritHondelink]

9 april
Voor 9 april zijn er geen specifieke heiligenweerspreuken.

April den brènk oe ’t grös,
Doot de koo’n van ’n reppel lös.

Too goat nig vot zoonder proatn
wat leu dee veult zich zo alleen
En wat ie ’s mons hebt achter e loatn
dat kan d’r ’s oamns nig meer ween!

Hij spint loopgaren en haspelt het op hakken: Hij loopt te lanterfanten, is wel schijnbaar druk in de weer, maar richt niets degelijks uit.

[GerritHondelink]

10 april
Op 10 april viert de Rooms-Katholieke Kerk de gedachtenis van verschillende heiligen, waaronder Fulbert van Chartres en Terentuel.

Kenmerkende weerspreuken rond 10 april:

April regen, brengt rijke zegen: Regen in deze periode is goed voor de gewassen.

Zaait ge op Sint-Terentuel, lukt uw tuintje wel.

Hoo gekker ai’j van mekaar zint, hoo meender ai’j hooft te zegn.


Met hem is geen goed garen te spinnen: Hij is dwars in de omgang.

[GerritHondelink]

11 april
Op 11 april herdenkt de Rooms-Katholieke Kerk voornamelijk de heilige Stanislaus van Krakau
In de Nederlandse weerkunde zijn er voor 11 april (en de dagen eromheen) een aantal traditionele spreuken die duiden op wisselvalligheid.

Al doet april ons mooi weer aanschouwen,
het is evenals een fortuin, we kunnen het niet vertrouwen.

Het mag vroeg of laat zijn, april wil kwaad zijn.

11 april is de internationale Wereld Parkinson Dag.
Wie blieft bie meka zae ’n haann tegg’n de pier en toen vrat ‘tum op.

Van stro goed spinnen: Iets doen wat onmogelijk is.

[enschedeinansichten]

Wat sas, as dös was kaans - Wat moet je, als je doet wat je kunt.

Wie trapt 'm an - We trappen hem aan. We gaan naar huis.

De achterboks antrek'n - De achterbroek aantrekken. Zich terugtrekken van een belofte.

Hee hef 'n aap binn - Hij heeft de aap binnen. Hij heeft de schaapjes op het droge.

Goa 'j met brommers kiek'n - Ga je mee brommers kijken. Ga je mee zoenen.

A'j knien'n hebt, he'j ok köttel - Als je konijnen hebt, heb je ook de keutel. Wie ergens de lusten van heeft, heeft er ook de lasten van.

[GerritHondelink]

12 april
Op 12 april viert de Rooms-Katholieke Kerk de gedachtenis van verschillende heiligen, o.a. met Paus Julius I
Voor 12 april zijn er geen specifieke heiligenweerspreuken gevonden, maar april staat in het algemeen bekend om zijn grillige karakter.
Een bekende algemene spreuk voor deze periode is:
Aprilletje zoet, heeft nog wel eens een witte hoed (verwijzend naar sneeuw).
Verschaft april vele schone dagen,dan pleegt mei de last te dragen.
Als het regent in mei, is april voorbij.

‘t Is net hoo ai ‘jt bekiekt: Wat west is, is mooier as ’t liekt.

Hij spint altijd zuiver garen: Hij is eerlijk en oprecht.

[enschedeinansichten]

Hee hef ne klap van de möl had - Hij heeft een klap van de molen gehad. Hij heeft ze niet allemaal op een rijtje.

Hee hef ginnen neagel um 't gat te krab'n - Hij heeft geen nagel om zijn kont te krabben. Hij is helemaal blut.

Ie könt nich poesen en 't mel in 'n moond hoald'n - Je kunt niet blazen en het meel in de mond houden. Je kunt geen twee dingen tegelijk doen.

Wel bang is veur brummel mot oet de struuk bliew’n - Wie bang is voor bramen moet uit de struiken blijven. Als je bang bent om aan iets te beginnen kun je het beter niet doen.

[GerritHondelink]

13 april
Voor 13 april zijn er niet direct specifieke, algemeen bekende heiligenweerspreuken, maar april staat wel bekend om zijn wisselvalligheid
Over het algemeen wordt een natte april gezien als gunstig voor de oogst , terwijl een te mooie april vaak een minder goede mei belooft.
Dik mesten en dun zaeien,laot ’t dan mer waeien.

Hebben wolken rode randen, altijd is er wind en nats voorhanden.
Als het in april regenen wil, blijven de boeren niet stil.


Er (geen) garen bij spinnen: Er (niet) beter van worden.

[GerritHondelink]

14 april.
Voor 14 april is een bekende weerspreuk: "Op Sint Tiburtius na de noen, worden alle velden groen". Deze dag, die historisch verbonden is met de heilige Tiburtius, markeert een periode waarin de natuur snel tot bloei komt en de lente doorzet, hoewel april bekend staat om zijn grillige weer.

’t Grös dat in April a wast,
Steet in Mei a vast.

Stönnen is gin wearken.
Stönnen is kreunen steunen. Men zegt ook wel hee stönt leewer as dat 't anpakt.
Stönnen van de pien; maar het kan ook steunen betekenen bijv. Ie mot nich störig op mie stönnen.


Er weinig zijde bij spinnen, hetgeen vaak het geval was bij spinsters
Rond 1880 verdiende een spinster van vlasgaren bij de grote boeren hier in de oostelijke regio 10 cent per dag; gelukkig kreeg ze de kost er nog bij.

[enschedeinansichten]

Wel klook is, heurt één woord en begrip der twee - Wie slim is, hoort één woord en begrijpt er twee. Een goed verstaander heeft een half woord.

'k Gao veur oe deur 't vuur, mer as 't reagnt kom ik nich - Ik ga voor jou door het vuur, maar als het regent kom ik niet.

De Leefde geet er mee striek'n - De liefde overwint alles.

Goat hen en komt wear - Kom nog een keertje terug.