Spreek je dialect

[GerritHondelink]

21 jan
Op 21 januari is de belangrijkste heilige Sint Agnes van Rome.

Op 21 januari vieren we Wereld Knuffeldag.
Deze dag is bedoeld om te laten zien hoe belangrijk fysiek contact is.
Een knuffel is niet alleen fijn, maar ook goed voor onze gezondheid.
Volgens onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut helpt het namelijk om stress te verminderen en je gelukkiger te voelen.

Weerspreuken:
As sunt agnes is in ’t laand,
dan koomp ter sap in de plaant.

Als Agnes en Vincentius (22 jan.) komen,
begint de winter te schromen
Dan is er nieuw sap in de bomen.

Heerluk doert meestieds nich laank.


Riem'n en dicht'n zonner 't hemd te licht'n = Gemakkelijk kunnen rijmen en dichten.

[GerritHondelink]

22 jan
Op 22 januari wordt in de katholieke traditie voornamelijk Sint Vincentius van herdacht;
Het is ook de Dag van het Leven, dan eren we de kinderen en kleinkinderen die ons leven verrijken.
Weerspreuken:
Vincentius met zunneschien gef völ koren en ok völ wien.
Wil er wijn zijn straks in kruiken dan moet het met Vincent druipen op de struiken.
Komt Vincentius dagen, houdt regen op, maar komen windvlagen.
Als struikgewas druipt met Sint Vincent de wijnbouwer de gelukkigste vent,
want dat geeft wijnoogst in de tent.
Met Vincent zonneschijn, geeft veel koren en wijn;
geeft het een watervloed, is dat voor allebei niet goed.



’t Hempt vergetten, vrog versletten. Als je geen hemd draagt, ben je vroeg oud.

[GerritHondelink]

23 jan
Op 23 januari worden verschillende heiligen herdacht, waaronder Sint Emerentiana, Sint Hildefons, Sint Clemens en Sint Wido.

Jannewari zonner reag’n is veur de boer nen zeag’n.

Ie heurt vaak keerls klaag’n oawer eer schoonmoo, nò, ik nich.
T’is n’bes meanske, en ze mag um mie wa honderd joar wörd’n.
Ma dan t’leefst vannach’t nog.
(Gait oet t’klooster).


Vleu zeuken in nen schoon hemd. Liggen vitten.
Volgens Hemman deugden niks van ’t veurstel, hee was vleu an ’t zeuken in nen schoon hemd.

[GerritHondelink]

24 jan
Op 24 januari worden in de katholieke traditie onder andere Sint Franciscus van Sales en Sint Ebertram (Bertram) herdacht, ook is het de 'Internationale Dag van het Onderwijs.

Al is de ijzel nog zo koud, binnen drie dagen valt hij van het hout.

De dage begint wier te lengen, en vake de nachte te strengen.

‘K heb gen idee woarum of ik in éénmaol de achterboks antrok.
Ik heb geen idee waarom ik me nu ineens terugtrek.
De achterbokse is de tuigriem om de billen van het paard.


Fien met nen grof hemd an. Gezegd van mensen die naar buiten toe erg vroom zijn, maar zich in feite heel anders gedragen.

[GerritHondelink]

25 jan.
Op 25 januari viert de Rooms-Katholieke Kerk het feest van de Bekering van de apostel Paulus, ook wel Paulus' bekering genoemd. (Saulus heette Paulus vóór zijn bekering).

In 2026 vindt in Nederland de Holocaust-herdenking plaats op zondag 25 januari.

Weerspreuken:
Is ’t op St. Paulus schoon en kloar dan brech ‘t ’n gezeagend korenjoar.

Op Sint Paulus stijgt de winter te paard of hij breekt zijn nek met een reuzenvaart.
Is het op Sint Paulus sneeuw of regen, dan komt een mager jaar ons tegen.
Sint Paulus bekering helder en klaar doet hopen op een goed jaar.
Sint Paulus schoon en helder is goed voor schuur en kelder.
Sint Paulus bekering met zonneschijn is goed voor vruchten, koren en wijn..


’t Hemd van ’t gat vraogen. Iemand alles vragen; iemand uitvragen.
Op onbescheiden wijze alles van iemand willen weten.

[GerritHondelink]

26 jan
Op 26 januari viert de Rooms-Katholieke Kerk de gedachtenis van de heiligen Timoteüs en Titus.

Keerls meant dat vrouwleu neargns gen verstaand van hebt,
an ne verstaandige vrouwn hebt ze nen hekel

’t Leaven is as ’n keenderhemd, meestieds te kort.

[GerritHondelink]

27 jan
Op 27 januari is in de Rooms-Katholieke Kerk de gedachtenis van de Heilige Angela Mericide en is het internationale Holocaust Memorial Day.

't Verschil
Dr kan in ‘n mèènsen leaven, machtig völ veraandern.
Van oew zölvens zeej't neet, mar des te meer biej aandern.
Det maarken ik, toon'k ens te wochn zatte,
biej'n dierndokter, met op de knee n'n katte.
Oonze poes, zee mos n'operasie oondergaon.
Wiej waarn doarveur al vroo van hoes e gaon.
Noar Maarkel mosse wiej, met it aarme deer,
En oonderweg gung zee alderbastense te keer.
Zee wis neet wat dr gung gebeurn,
Mar dat 't neet good was, leut zee duedeluk heurn.
In de bosschopmtaske dee zee niks as reern,
Mar ja, eer noodlot was neet meer te keern.
Zo zatte ik doar tusken de vrouwleu in.
Veuln miej n'luk vrömd, har't gels neet noar mien zin.
Wat is't wat dachn ikke, zol jao noch bezwiekn,
Oonder dee meewoarige blikkn, woarmet zee miej zaatn an te kiekn.
Krek toon, mos ik weer deenk an 't verschil met vrögger daage.
An zon n'n wachtkamer en miene eeign kleane blaage.
An miene keender, ok bie mie op n'schoot,
As ‘ k veuln eern aangst, mar zee, zee heuln zich groot.
Ik har 't gewis neet op de deun.
Gedreug miej tusken 't vrouwvolk aarg beteun.
Da'k deepe valln was, neu doar wol'k neet an,
Mar 't feit det lea dr, met de katte mos'k vedan.
Oonzen Harman


In ’t heamd zetten. Voor schut zetten. iemand belachelijk maken, voor gek zetten of vernederen.
De uitdrukking is afgeleid van het Bargoense woord "verschut", wat "betrappen" of "arresteren" betekende. Later kreeg het de figuurlijke betekenis van "belachelijk maken".