Spreek je dialect

[GerritHondelink]

4 jan
Op 4 januari worden onder andere Sint-Rigobert en Sint-Veerle (ook wel Pharaildis genoemd) herdacht.

Januari Wolfsmaand
Door onze vroegere Germaanse bewoners al Wolfsmonath genoemd.
Alles wijst op de felle en intense kou en de sneeuw die juist in deze maand mogelijk zijn.
De wolven verlaten dan de bossen en gaan in de buurt van de menselijke bewoning op zoek naar voedsel.

Vriest het in de elfde nacht(4 jan. ) , zes weken vorst wordt er verwacht. (De elfde nacht na Kerstmis).

Onofscheidelijk
Soms is het net, aso-k 't bun vergetten,
tutdat ne kleinigheid, ne foto, een adres,
mi'j weer vertelt, wa-k altied heb ewetten:
vanwaor ik kwamme, en nooit bun weg ewes.
Dan is het net, o-k mi'j daor tegen komme,
want wao-k no bunn' is hier, en waor ik was zo wied.
Maor wee ik was he-k altied met enom'ne,
nooit wat verlaorne, allene soms ae'm kwiet.
Zo heure wi'j veur altied bi'j mekare.
l'j wet van mien geluk, kent miene eenzaamheid.
Geveulens dee-k alleen veur oe beware,
want tussen ons daor is gin onderscheid.
Derk Jan ten Hoopen Needs dialect

’t Gelag betaaln. "het gelag" een woord met een historische betekenis rond herberguitgaven, maar het wordt vooral gebruikt in de uitdrukking "het gelag betalen", wat betekent opdraaien voor de kosten of gevolgen van iets.

[GerritHondelink]

5 jan
Op 5 januari worden verschillende heiligen herdacht, waaronder Sint Karel Houben , Sint Johannes Neumann , Sint Aemiliana van Rome, en de koptische Heilige Theodorus de Tiroon (die volgens legendes een draak versloeg).

Geluk
De vrouw is efkes naor eur moder
want 't mense ligt in 't zekenhuus
en de kinder ligt in bedde
en no bun ik allene thuus.
Efkes tied um wat te dreumen
wat zo vandage is gebeurd
ik had het vrees'lijk in de rugge
en de kinder hebt ekleurd.
No wo-k wat op papier gaon zetten
maor 't geet gewoonweg neet
ik kriege trône in de ogen
en toch heb ik gin verdreet.
Vanmeddag um een uur of vieve
kwammen de kind're en de vrouw
gewoon een busken bleumkes brengen
op 't kaartjen ston: ik hou van jou.
l<iek dat bunt no kleine dinge
daordeur raak ie van oew stuk
daordeur kan ik no neet schrieven
doodgewoonweg van 'geluk'
H.J. TE BOKKEL

Hee betaalt ‘m met Sint Juttemis. Sint Jutte bestaat niet als een heilige, maar men vermoed, dat de naam een verbastering zou zijn van Sint Judith. Haar naamdag is op 17 Augustus en dan dansen de kalveren zeker niet op het ijs.

[GerritHondelink]

6 jan
Drie koningen (In de negende eeuw kregen de drie 'koningen' ook een naam: Gaspar, Melchior en Balthazar)
Die koningen, de bijbel noemt hen 'wijzen', kwamen uit het oosten naar Bethlehem door een grote, heldere ster te volgen.
Kunstenaars beelden het verhaal van Driekoningen graag uit. Ze stoppen er vaak allerlei verborgen betekenissen in. De drie koningen verwijzen bijvoorbeeld naar alle leeftijden van een mens. Melchior is oud en heeft een grijze baard. Caspar is van middelbare leeftijd en Balthasar, de zwarte koning, is nog jong.
De koningen staan ook voor alle werelddelen die vroeger bekend waren: Europa, Azië en Afrika.

Tradities
Vroeger werd met Drie Koningen vooral de huizen 'gezegend'. Tegenwoordig gebeurt dit niet zo vaak meer.
Men zegent de huizen door er C+M+B op te schrijven. Dit in combinatie met het jaartal.
Als een huis in 2015 gezegend wordt, wordt dit als volgt getekend: 20 C+M+B 14. C+M+B staat voor de Latijnse spreuk Christus Mansionem Benedicat en het plusteken staat voor een kruis. Deze Latijnse spreuk betekent in het Nederlands “Christus zegene dit huis”.

Nao dreekönnige wodt de dage nen hanentred lenger.

As de drie Koningen bunt in`t land,
kump de vorst in`t vaderland!

Dree koninge helder en klaor,
Dat gif vol vruchten van ’t jaor.

Ik mie dik maken?????
Ja, alleen in horecazaken!!!

Wa’j zölf doot is bedaankt en betaald. Wat je zelf doet is bedankt en betaald. Daarvoor hoeft men niemand te bedanken of te betalen.

[GerritHondelink]

7 jan
Op 7 januari worden onder andere Sint-Luciaan, Raimundus van Penyafort, en Sint-Tillo (of Tilman) herdacht.

De Russisch Orthodoxe Kerk (+ Servisch en Georgisch Orthodoxe Kerk) viert Kerstmis op 7 en 8 januari.
Alle andere Orthodoxe Kerken in Oost-Europa (zoals de Griekse, Bulgaarse, Roemeense, Byzantijnse, etc.) vieren kerst gewoon op 25 december.

Keert de kat haar aars naar het vuur,
daar komt sneeuw van op den duur.

Gin nood, al sni’jt ’t in ’t groot,
volle snee, volle brood.

Tikt ’t roodbosje op de roet’n,
dan is ’t binnen nog warmer as boet’n.


KRAAIEN
Het kan neet schèlen wat veur weer het i s ,
Um negen uur vliegt soav”ns de zwâtte kraaien.
Ze bint dan noar hun rustplaatsen op weg.
Ze vleegt in rechte lijn, zonder te draaien.
Wat ze vandage dejen weet ik neet.
En woor ze margen hen goat zal ‘k nooit weten.
Moar negen uur is veur hun vaste prik'
Al zal dat bie dee diers wel anders heten.
Toch lôt de vroage mien moar steeds neet lôs .
0f disse deers gin doel hebt in eur lèven,
Behalve zôrgen veur wat noageslacht.
Hun lèven is ook kot, het duurt moar èven.
Doorumme bin ‘ k beniejt wat hun bezielt.
Woorumme vleegt ze smaons noar gunne kante?
Woorumme vleegt ze soaves steeds weer t’rug?
Ik lazze d’r nooit oaver in een krante
of in een book. Weet iemand hoe dat zit?
Ach,’k snappe neet woorumm ‘i k d ‘roaver schrieve.
Loat disse diers doon woor ze zin in hebt.
En zwâtte kraaien zôlt d r altied blieven.
Wim Lubbending

Ik beloaf oe da’k ’t oe betaald zal zetten. Verzeker. Iemand iets betaald zetten, wraak nemen op iemand voor iets.
Als je door iemand bent op¬gelicht of beetgenomen, kun je hem dat betaald zetten, bijvoor¬beeld door hem met gelijke meet terug te betalen
of een koekje van eigen deeg te geven. De uitdruk¬king wordt soms versterkt: iemand iets dubbel en dwars betaald zetten.
Betaald zetten was vroeger synoniem van 'betalen'. Het bete¬kende iemand in de toestand brengen dat hij betaald was.

[GerritHondelink]

8 jan.
Op 8 januari worden verschillende heiligen herdacht, waaronder Sint-Egmont, Sint-Erhard van Regensburg, Sint-Goedele (vooral in België) en Sint-Severijn.

Roodborstjes winterkoninkjes mussen en kraaien zoeken mijn tuin graag op omdat ik regelmatig de voederhuisjes vul.


Stoet.
’t Woord is verwant met het Nederlandse stuit en betekent oorspronkelijk achterste, zitvlak.
Een Stoeten was een brood, gebakken in de vorm van het zitvlak: rond met een gleuf in het midden.
Vergelijk ook kindereersken= kadetje; en de uitdrukking:” Wat veur d’n stoeten geven= op zijn achterste slaan.


Hovôlle wi'j ok laert
Wi'j wet lang neet alles
Ho belangriek wi'j ons ok veult
Wi'j bunt maor kleine stôfkes in de ruumte
Maor i'j, mien lief, vindt mi'j groot genog um mi'j gin moment te vergetten
Good genog, umme elken dag weer met mi'j met te gaon
Mooi genog umme tot het end van dit laeven van mi'j te hollen.
VAN DE VELDHUTTE


Wee ziene oagn nich los hef bie koopn, mot de knip wied losdoan bie’j ’t betaaln. Wie z’n ogen niet goed open heeft bij het kopen, moet de knip goed opendoen bij het betalen.
Je moet goed opletten als je iets koopt. Die verkoopt heeft maar een oog nodig maar die koopt heeft er wel honderd van node