De tuinaanleg van
de Villa Schuttersveld aan
de Hengelosestraat 11 is ook een rijksmonument.
Omschrijving HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG.
De historische tuin- en parkaanleg gelegen rondom villa Schuttersveld gaat in oorsprong terug tot
de jaren '30 van
de 19de eeuw. Op
de kadastrale minuut uit 1832, wanneer het perceel nog onder
de gemeente Lonneker valt, staat het door
De Maere gekochte perceel ingetekend. Van een tuin- of parkaanleg is dan nog geen sprake. Op 30 augustus 1834 werd
de eerste steen voor het huis Schuttersveld gelegd. Op
de kadastrale minuut uit 1836 is
de aanleg van het park te zien. Deze aanleg in landschappelijke stijl, thans grotendeels ongewijzigd, zal gerealiseerd zijn tussen 1834 en 1836. Een goed beeld van
de landschappelijke aanleg van Schuttersveld in het midden van
de 19de eeuw geeft een advertentie die, vlak voordat Schuttersveld verkocht zou worden aan Van Heek op 16 maart 1858, in
de Enschedesche Courant verscheen. In
de advertentie staat dat het op Engelse wijze aangelegde buiten is voorzien van "[...] grootte grasperken en eene weide van ongeveer Vier bunder, gedeeltelijk met een Houten staket afgezet tot het grazen van veulens of vee, een moestuin met fijne vruchtdragende boomen, eene groote hoeveelheid bloeijende heesters en boomen". Tevens geeft
de advertentie een overzicht van het bomenbestand bij Schuttersveld: "[...] ongeveer 600 opgaande Beuken, 1600 Eiken, 100 Esschen, 400 Canada's, 500 fijne Dennen, 250 Larixen deels geplant in 1835 en deels in 1842 zijnde
de grond onder deze boomen bezet met elzen en berken hakhout". Na 1858 hebben zich geen ingrijpende veranderingen voorgedaan; grasperken, moestuin en het wat uitgedunde bomenbestand waarin echter
de voornoemde soorten voorkomen, zijn als zodanig aanwezig en in het zuiden van
de aanleg is nog een deel van
de weide te herkennen. Aan
de voorzijde van het huis, aan
de Hengelosestraat, ligt een half-ovaalvormig grasveld. Het grasveld wordt omzoomd met een variatie aan solitaire bomen (thans linden, paardekastanjes, esdoorn, eik en beuk), voor
de hoofdingang staan (thans) twee Robinia pseudoacacia's. Het voorterrein is tevens ingeplant met rododendrons en azalea's. Aan
de rechterzijde van dit deel (west) een dubbele rij linden. Tussen
de Hengelosestraat en
de tuin staat een afscheiding in
de vorm van een hekwerk. Achter het huis, in het zuiden, wordt
de parkaanleg gedomineerd door
de slingervijver: een aftakking van
de brede slingerende beek die
de aanleg grotendeels omringde. Wellicht was deze beek van belang voor koeling en functioneren van
de ververijen. Kort na 1880 werd een deel van
de beek in het oosten van
de aanleg gedempt; in het zuiden en zuidwesten bestaat
de beek thans nog. Het van oorsprong bij
de aanleg behorende eilandje in het zuidwesten van
de beek, daar waar
de slingervijver zich van
de beek vertakt, is thans begroeid met eik en beuk.
De oevers van
de slingervijver werden oorspronkelijk overbrugd door een eenvoudige vlakke kettingbrug. Zowel slingervijver als beek komen voor het eerst voor op
de kadastrale minuut uit 1836.
De beek heeft dan ten westen van het huis nog een tweede slingerende uitstulping. In 1880 staat deze slinger nog op
de kadastrale minuut aangegeven, enkele jaren later niet meer. Vanaf het einde van
de 19de eeuw heeft aan
de voorzijde van het huis nog een waterpartij gelegen, getuige een kadastrale minuut en enkele foto's uit
de jaren '30. Deze vijver werd waarschijnlijk omstreeks 1940 gedempt, waarna dit deel in het half-ovaalvormige grasveld werd opgenomen. Ten zuiden van het huis liggen in het park enkele wandelpaden. Deze paden zijn in
de winter 1994-1995 weer aangelegd volgens oorspronkelijk patroon. In dit parkgedeelte wordt
de vijverpartij omzoomd door een wat glooiend gazon; hier staan verschillende solitairen uit
de tijd van
de aanleg, zoals een geënte purperbeuk, tamme kastanje, goudes, treurbeuk, magnolia en een reeks coniferen die het parkgebied scheiden van
de moestuin die in het zuidoosten van
de aanleg ligt. Deze moestuin die in
de voornoemde advertentie uit 1858 vermeld wordt en op
de kadastrale minuut van ca. 1887 staat (gemeente Enschede, sectie K), is gelegen ten zuiden van het voormalige koetshuis -thans restaurant- en bestaat uit een rechthoekig omsloten terrein waarin drie koude bakken, een moestuindeel en enkele hoogstamfruitbomen.
De oostzijde wordt afgesloten door een taxushaag en
de westzijde door een houten schutting. Ten oosten van dit terreingedeelte zijn sporen van een sloot herkenbaar met evenwijdig hieraan een verhoogd gelegen laan bestaande uit beuken.
De tuinen behorende bij
de twee in het noordoosten van
de aanleg gelegen dienstwoningen zijn voor
de bescherming als groenzone van belang. In het park is in het westen sprake van enige hoogteverschillen,
de fundamenten van
de oude schoorsteenpijp van afgebrande ververij zijn hier nog te zien. In het uiterste zuidwesten van het complex, ten zuiden van
de beek, lag een tuingedeelte dat vanaf 1848 deel uitmaakte van
de historische parkaanleg uitmaakte. In 1848 kocht
De Maere van
de heer
De Greve, notaris te Enschede, dit perceel (kad.nr. 952) dat oorspronkelijk tot
de Esmarke behoorde en ten zuiden van zijn bezittingen lag. Tevens kocht hij omstreeks 1848 een tweede stuk grond (kad.nr. 1059) ten westen van voornoemd perceel. In dit deel van aanleg werd een nutstuin aangelegd, waarin aan het einde van
de 19de eeuw een hoge houten kas of 'wintertuin' op vierkante grondslag met sierlijke smeedijzeren dragende constructie werd gebouwd. Het grootste gedeelte van deze tuin werd omstreeks 2000 verkocht en maakt geen deel meer uit van
de buitenplaats.
De eiken ten zuiden van
de beek vallen wel binnen
de omgrenzing. Over
de beek ligt een bakstenen brug die d.m.v. muurankers verstevigd is en die
de beide parkdelen met elkaar verbindt. Waardering
DE HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG van
de historische buitenplaats Schuttersveld is van algemeen belang: -als gaaf bewaard voorbeeld van een parkaanleg in landschappelijke stijl die vroeg in
de 19de eeuw tot stand is gekomen; -vanwege het belang voor
de geschiedenis van
de tuin- en landschapsarchitectuur; -vanwege
de uit
de tijd van aanleg stammende infrastructuur bestaande uit waterlopen en een vijverpartij; -vanwege
de functioneel-ruimtelijke relatie met
de andere onderdelen van
de buitenplaats. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)
Rijksmonument nummer: 511835
bron:
http://rijksmonumenten.nl/monument/5118 ... /enschede/