Welkom op het forum van Enschede-Stad / Enschedeinansichten.

Boeken over Enschede

Over de rijke historie van de stad.
Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 13219
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: Boeken over Enschede

Bericht door Arie » ma aug 20, 2018 9:20 am

De stadsfotograaf zonder grenzen

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 13219
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: Boeken over Enschede

Bericht door Arie » za sep 15, 2018 10:58 am

Voor de Hof te Boekelo blijft H.H. ter Balkt altijd Habakuk
Gepubliceerd: Zaterdag 15 september 2018

Voor de Hof te Boekelo blijft H.H. ter Balkt altijd Habakuk
Dichter H.H. ter Balkt zou maandag 80 zijn geworden. In de boerderijenkrans die de Hof te Boekelo vormt en waar hij liever vertoefde dan thuis, spreken ze met affectie over hem.

De boer leunt met een arm op het houten hek dat een wei afsluit en wijst welwillend. „Het Mastbos? Daar.” Of hij de dichter H.H. ter Balkt heeft gekend. „Zeker.” En weer wijst hij. Dit keer naar de boerderij van de grootouders van de dichter. „Daar was hij vaak.” Een aardige kerel? Het lachje verraadt dat Ter Balkt toen al een ongewone verschijning moet zijn geweest in deze omgeving. „Joa. Een langharige teckel”, zegt hij. Het klinkt niet afwijzend.

Bij opa en oma
Hof te Boekelo, een krans van boerderijen. Niet dat Herman Hendrik ter Balkt (1938 – 2015) hier is geboren, maar dit is wel de arcadische plek waar hij als jongetje het liefst was, bij zijn opa en oma. Dit is het landschap dat zijn poëzie voortbracht. Het werkt ook andersom: wie het machtige, boerse, aardse dichtwerk kent, kijkt met andere ogen naar deze landstreek.

Overleg met de kraaien
Een andere boer vertelt dat hij succesvol met de kraaien heeft overlegd dat ze zijn onbespoten mais met rust laten, omdat er genoeg ander voedsel is - het is alsof hier een gedicht van H.H. ter Balkt tot leven wordt gewekt. Harry, want zo noemde Herman Hendrik zich, zou er niet van opgekeken hebben.

Usselo, 1938
Geboren werd hij in Usselo, komende maandag 80 jaar geleden. ‘Usselo, 1938’ past helemaal bij de man en zijn poëzie, terwijl de Wethouder Nijhuisstraat, waar zijn geboortehuis staat, inmiddels door Enschede is opgeslokt. Hier moeten we zijn, bij het Mastbos, in de Hof te Boekelo, waar zijn grootouders een boerderij bewoonden die hun eigendom was. Bij een veiling, lang geleden, wisten twee boeren nog ras hun eigen erf te bemachtigen voordat een rijke familie de andere boerderijen opkocht.

‘H t B’ melden de sluitstenen aan beide zijden van de boerderij, die nu het middelpunt vormt van landschapscamping ’t Scharrelhoes, in juli uitgeroepen tot de beste camping van Nederland. Het is hier waar de jonge dichter opgroeide, ravotte, met dieren leerde omgaan en in bomen klom. 8 jaar oud was hij toen hij zijn naam in een beukenbast kraste. Ergens in het mythische Mastbos, aan de westkant van het erf. Een foto uit 1992 getuigt ervan dat hij de inscriptie nog wist te vinden.

Harry 1946
Even kijken. Het bospad nodigt sowieso uit om op zoek te gaan naar ‘Harry 1946’. Maar daar komt een oudere terreinwagen aan, luid toeterend. Het keffende hondje op de bijrijdersstoel doet de tweede stem. Het raampje gaat half omlaag. „U heeft toch wel gezien dat u hier de auto niet mag parkeren?”, vraagt de eigenaresse van het landgoed, minus die twee boerderijen. Eventjes mag. Maar zo snel laat de boom met naam en jaartal zich niet zien.

Machtig oeuvre
Gelukkig heeft H.H. ter Balkt op andere, blijvende wijze zijn aanwezigheid geboekstaafd: in honderden gedichten, een van de machtigste oeuvres uit de naoorlogse poëzie. Twee keer verschenen bij zijn leven al zijn verzamelde gedichten, die uit 2014 klokte in op 1687 pagina’s aan dichtwerk. De titel geeft enige indicatie van de unieke, barokke wijze hoe Ter Balkt zijn vocabulaire heeft aangewend: Hee hoor mij Ho simultaan op de brandtorens.

Sowieso grossierde hij in magnifieke titels als In de kalkbranderij van het absolute en Waar de burchten stonden en de snoek zwom.

Verbondenheid
Vanaf zijn debuut, uit 1969, dat verraderlijk gewoon Boerengedichten als titel draagt, heeft Ter Balkt zijn verbondenheid met Usselo, de Hof te Boekelo en het Mastbos uitgedrukt in poëzie waarin ook plaats was voor verwijzingen naar geschiedenis, mythologie en blues. Het leverde hem de P.C. Hooftprijs op, die van 2003.


Bars en boers
Hij woonde toen allang niet meer in Twente. In Nijmegen was hij een tijdlang onderwijzer. Dat was niks. „Als je de kop vol poëzie hebt, lukt dat niet”, zei hij over lesgeven. Dus trok de dichter zich terug in zijn rijtjeshuis en zijn poëzie, gesteund door zijn vrouw Willemien. Waar hij verscheen - áls hij verscheen - maakte hij grote indruk. Bars, boers. De kop boven een interview in deze krant luidde: ‘Een zeer naturel mens’.

Woeste natuur
In de letteren werd naar hem opgekeken. Erkend als de meester. Waar een andere van oorsprong Twentse dichter als Rutger Kopland de nette kant van de natuur in poëzie vatte, belichaamde Ter Balkt de woeste, onontgonnen kant. Waar Kopland als het ware met een veder schreef, zo roerde Ter Balkt zich met een knots.

Jan Kristen
Hoe zijn werk in één zin te typeren? Laat dat aan Jan Kristen over, ooit docent Nederlands en later gedeputeerde in Overijssel. „Ter Balkt schreef op een manier dat het leek of alles mis kon gaan, maar dat deed het niet.” Kristen (Goor, 1942), wiens stem erg lijkt op die van Ter Balkt, is een van de weinigen aan wie de Usseler bard een gedicht heeft opgedragen. „Op het provinciehuis wisten ze dat ik een groot liefhebber ben. Vanaf het begin. Toen ik Boerengedichten las, liep het kwijl mij uit de mond. Voor mijn afscheid hebben ze Ter Balkt gevraagd niet alleen een gedicht te schrijven maar het ook te komen voordragen. Dat deed hij. Een imposante verschijning. Hij rookte altijd. Ik heb nog weten te regelen dat hij ergens binnen een shaggie kon opsteken.”

Tot verbazing en genoegen van Kristen nam Ter Balkt het gedicht op in een bundel, met de opdracht. „In zijn tweede verzamelde poëzie zou hij mijn naam wel weglaten, dacht ik, maar hij heeft hem gehandhaafd.” Waarmee Kristen en passant de werkwijze van Ter Balkt aanstipt: hij bleef aan zijn gedichten schaven. De bezorgers van Hee hoor mij Ho simultaan op de brandtorensschrijven: ‘H.H. ter Balkt laat zijn gedichten niet met rust, omdat ze hem niet met rust laten’.

‘Er klopt iets niet’
Of zoals de dichter zei in een interview met Tubantia: „Ik ga mijn werk opnieuw te lijf. Net als met dromen, het komt terug. Er klopt iets niet. Dat voel ik. Dan blijft het in mijn hoofd zitten. Zo’n fout moet eruit, want anders krijg je een scheef huis en dan de dondert de boel in elkaar vandaag of morgen.” En: „Poëzie is een klap die raak moet zijn. Een Witte Kat-batterij met die koperen lipjes: die ken je. Als je die met de tong aanraakt, zo moet het zijn.”

H.H. ter Balktprijs
Voor Kristen is Ter Balkt ‘de Nedersaksische dichter bij uitstek’. Toen recent in Hengelo een gedicht op een muur werd aangebracht, riep hij op een H.H. ter Balktprijs in het leven te roepen. Bijvoorbeeld op basis van crowdfunding en niet noodzakelijk elk jaar. „Voor dichters die grote verbondenheid met zijn of haar streek laat zien, net als Ter Balkt.”

Roman
Verbonden met de Hof van Boekelo en Usselo was hij inderdaad. Ter Balkt liet hier zijn enige roman spelen: het knoestige, ontoegankelijke meesterwerk Zwijg, dat hij in 1973 publiceerde onder het pseudoniem Foel Aos. Een foto van de boerderij van zijn grootouders siert de achterkant.

Habakuk II de Balker
Hij had in die tijd nog een ander pseudoniem. Het leek warempel wel de naam van een farao: Habakuk II de Balker. Laat het nou die naam zijn die is blijven hangen in de Hof te Boekelo. De boer bij het hek, de boer die met de kraaien praat, de boerinnen en de campinghoudster. Een enkeling zegt ‘Harry’, ze zeggen allemaal Habakuk. En ze glimlachen hardop.

© Newsroom Enschede, de samenwerking tussen TC Tubantia en 1Twente Enschede, foto: Johan Ghijsels
bron: http://enschede.1twente.nl/voor-de-hof- ... em?1099576
Bijlagen
Voor de Hof te Boekelo blijft H.H. ter Balkt altijd Habakuk.jpg
Voor de Hof te Boekelo blijft H.H. ter Balkt altijd Habakuk.jpg (63.39 KiB) 280 keer bekeken
De stadsfotograaf zonder grenzen

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 13219
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: Boeken over Enschede

Bericht door Arie » di nov 13, 2018 12:34 pm

Ruimtegebrek SHSEL: voor een prikje heb je een boek over geschiedenis Enschede
Gepubliceerd: Dinsdag 13 november 2018

Ruimtegebrek SHSEL: voor een prikje heb je een boek over geschiedenis Enschede
Voor een prikje een boek over de geschiedenis van Enschede kopen? De historische kring wil ze graag kwijt. Zo niet, dan gaan ze in de oudpapiercontainer.

Met grote regelmaat krijgt de Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker dozen met boeken cadeau. „Afgelopen vrijdag nog drie dozen. En daar zaten nog best wat aardige boeken tussen”, vertelt Henk Dikken namens de SHSEL. Daarbij doelt hij dan op boeken over de historie van Enschede en Twente. Antieke en bijzondere boeken, maar ook recente exemplaren en uitgaven voor bijvoorbeeld een jubilerende voetbalclub. Alles is welkom in de kasten van de SHSEL, zelfs de roman Horizon City van Jaap Scholten staat ertussen. Die heeft de SHSEL zelf gekocht, maar dat is niet gebruikelijk. Het grootste deel van het bezit is geschonken.

Problemen
Dat nu veroorzaakt problemen: alle boeken worden in dank aanvaard, maar de ruimte is op. Tot een paar jaar geleden accepteerde de SHSEL alles, ook romans. „Soms zat er een Nikki French tussen”, lacht Bart Jansen. Wat niet in de collectie paste, werd verkocht ten bate van de SHSEL. Maar de kasten raakten vol. Je kunt niet elke week een boekenverkoop houden en in de tussentijd stonden de dozen nogal in de weg. Dus pakte de SHSL alleen nog maar relevante boeken aan. Dat hielp een tijdje, maar nu lopen ze opnieuw letterlijk tegen de grenzen van hun onderkomen aan. De twee ruimtes op de bovenverdieping van het Prismare-gebouw zijn domweg vol. „We kunnen al die dozen hier gewoon niet bewaren.”

Drastisch besluit
De SHSEL moet daarom een drastisch besluit nemen: aanstaande vrijdag is de laatste boekenverkoop. Daarna gaan overtollige boeken gewoon naar kringloopwinkel Het Goed, of, in het uiterste geval, bij het oud papier. „Daar draait het misschien wel op uit.” Want de SHSEL blijft wel boeken aannemen. „Wij willen de bibliotheek zo compleet mogelijk hebben, dus mensen mogen ze altijd brengen. En als er dubbele bij zitten, gaan ze weg.” De minst waardevolle boeken uit de volle rekken wegdoen? Dat is geen optie. „Ze zijn voor ons allemaal waardevol.”

Naast boeken bewaart de SHSEL ook oude foto’s, kadastermateriaal en ingelijste kaarten. Ook complete familiearchieven worden gedoneerd. De collectie van de SHSEL is het geheugen van de stad. De verzameling is voor belangstellenden in te zien, en op verzoek speuren de leden in de stellingen naar onderwerpen en informatie. Het einde is niet in zicht; niemand weet exact hoeveel boeken er ooit geschreven zijn over Enschede en omgeving. „Er komen nog telkens nieuwe boeken binnen die we niet hebben.” Daarom is elke doos die binnenkomt ook weer een verrassing.

Geprijsd
De boekenverkoop is aanstaande vrijdag van 16.00 tot 20.00 uur. De documentatieruimte van de SHSEL is te vinden in Prismare aan de Roomweg, op de eerste verdieping, ruimte 1.07. Alle boeken zijn geprijsd, en goedkoper dan bij de antiquair, beloven de SHSEL-leden. „We proberen er 50 procent onder te zitten. En er kan onderhandeld worden.”

© Newsroom Enschede, de samenwerking tussen TC Tubantia en 1Twente Enschede, foto: Emiel Muijderman
bron: http://enschede.1twente.nl/ruimtegebrek ... em?1108538
Bijlagen
Ruimtegebrek SHSEL voor een prikje heb je een boek over geschiedenis Enschede.jpg
De stadsfotograaf zonder grenzen

Gebruikersavatar
Vincent1971
Member
Member
Berichten: 4445
Lid geworden op: zo nov 07, 2004 6:38 pm
Locatie: Enschede

Re: Boeken over Enschede

Bericht door Vincent1971 » di nov 13, 2018 3:12 pm

Nou Arie...heb een idee waar jij vrijdag bent ;-)
Een goed begin heeft geen einde

Neckar
Member
Member
Berichten: 372
Lid geworden op: wo mar 07, 2012 10:38 pm

Re: Boeken over Enschede

Bericht door Neckar » wo nov 14, 2018 10:14 pm

Ik moet me inhouden !! Ben anders bang dat mijn hele verzameling boven op mijn kantoor door de vloer zakt. verleden week nog enkele gevonden, die ik nog niet had, bij de kringlopen.. Groet allemaal en zoek ze en vind ze. !!

Gebruikersavatar
Arie
Member
Member
Berichten: 13219
Lid geworden op: di nov 27, 2007 4:31 pm
Locatie: Enschede

Re: Brieven over Enschede

Bericht door Arie » zo dec 02, 2018 10:48 am

Unieke vondst: 51 historische brieven over Enschede teruggevonden
Gepubliceerd: Zaterdag 01 december 2018

VIDEO Unieke vondst: 51 historische brieven over Enschede teruggevonden, zie http://enschede.1twente.nl/video-unieke ... em?1111329
Over Enschede van voor de stadsbrand in 1862 is vrijwel niets bekend. Dat maakt de vondst van 51 brieven uit de periode 1581 tot 1840, geschreven vanuit Hof Espelo, zo bijzonder. Boekhandel Broekhuis stelt ze tentoon.

Eric Bol van het antiquariaat van Boekhandel Broekhuis is euforisch. Toen hij de collectie van 51 originele brieven uit de nalatenschap van een verzamelaar kreeg aangeboden, zag hij onmiddellijk het grote belang. De brieven vertellen over de geschiedenis van Enschede van voor de laatste stadsbrand die een groot deel van de stad - en dus ook de inboedel - verwoestte. Een schat aan informatie, geschreven vanuit Hof Espelo naar pachters van de boerderijen en naar de gemeente Enschede en Lonneker.

In de 23 jaar dat Eric Bol antiquaar is, is dit bij verre het meest bijzondere dat hij is tegengekomen. "Ooit kregen we een boek over de geschiedenis van de dodo in handen. Nog diezelfde middag kwam Boudewijn Büch naar Enschede. 's Avonds zat hij er bij het tv-programma Barend en Van Dorp mee te zwaaien: 'Kijk eens wat ik heb gevonden'."

Eric Bol zegt het om aan te geven hoe bijzonder de vondst van de brievencollectie is. "Dit is geen krent in de pap, dit is de heilige graal. Een enorm tijdsdocument uit een periode waarvan weinig bewaard is gebleven."

De brieven vertellen over een burcht op de plek waar nu een vestiging van schoenenketen Scapino zit en een belangrijke vesting aan de Klokkenplas. De prijs van een boom (13 gulden) of de pacht die de boeren moesten betalen om de weilanden van Hof Espelo te gebruiken. In 60 tot 70 procent van de brieven komt de naam Davina voor. Oldenzaler Gabriël Davina trouwde in 1748 met de dochter van rentmeester B.C. Hofmeijer, beheerder van Hof Espelo. In 1755 nam het jonge echtpaar het beheer over, in 1776 kwam het landgoed in eigendom van de familie Davina. Daarmee vertellen de brieven ook een familiegeschiedenis.

Ook de grachten die Enschede had tot de stadsbrand in 1862 worden genoemd. Eric Bol vermoedt dat waar de grachten liepen, nu nog onder de grond goud en geld te vinden is. "Toen de brand uitbrak, gooiden de mensen hun waardevolle bezittingen in het water. Dat was de enige plek waar het veilig was." Meteen na de brand werden met het puin van de verwoeste gebouwen de grachten gedempt. De stad werd herbouwd zonder de waardevolle spullen op te diepen.

Sierlijk handschrift
Eric Bol heeft de brieven allemaal gelezen en mensen met kennis van de historie van Enschede geraadpleegd. "Sommige moet je lezen met de kennis van de taal van toen. Sommige brieven zijn in het Duits." Allemaal geschreven op geschept papier, in sierlijk handschrift met fijne inkt en vermoedelijk ganzenveer.

De geldwaarde is lastig vast te stellen. Normaal 'doen' eeuwenoude brieven tussen de 50 tot 100 euro per stuk. ,,Maar omdat deze collectie zo compleet is, zal het een veelvoud zijn."

Het pakket is in 1900 gekocht door de familie Tattersall, die in Enschede een machinefabriek had. Toen de fabriek in de jaren 70 ophield te bestaan en de schulden moesten worden afgelost, is de collectie verkocht aan een verzamelaar. Deze maakte er zijn levenswerk van om de serie zo compleet mogelijk te maken. "Het is belangrijk om te weten waar historisch materiaal precies vandaan komt", zegt Bol. "Daarom is ook Tussen Kunst & Kitsch zo interessant. Wat is er gebeurd met het erfgoed dat je bezit? De verhalen zijn minstens zo interessant."

Uiteraard zal Broekhuis antiquariaat de collectie verkopen, in zijn geheel en aan een partij die er goed voor zal zorgen.

Maar eerst worden iedere week vijf brieven in een vitrine op de tweede verdieping van de boekhandel tentoon gesteld, tien weken lang. Op jaartal, de oudste eerst. Die dateert uit 1581, maar mogelijk zijn sommige brieven nog ouder. "35 brieven zijn van een datum voorzien. De meeste geschreven tussen 1700 en 1840. Zestien brieven zijn niet gedateerd, dus mogelijk is er een nóg ouder dan 1581."

Cultuurbewaarder
Bol vindt het belangrijk dat iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de stad, kennis kan nemen van de collectie. "Het laten zien van iets unieks en zeldzaams is in een antiquariaat minstens zo belangrijk als de verkoop. In eerste instantie zijn wij cultuurbewaarder. We willen iets doorgeven aan latere generaties."

Eric Bol hoopt ook op een neveneffect. "De brieven zijn ons aangeboden nadat wij afgelopen zomer een uitzonderlijk grote serie boeken over de geschiedenis van Enschede in handen kregen. Als zoiets bekend wordt, brengt dat mensen op de gedachte: ik heb ook nog wel iets bijzonders in huis. Daardoor kregen wij deze brieven. Wie weet wat de toekomst nog brengt."

© Newsroom Enschede, de samenwerking tussen TC Tubantia en 1Twente Enschede, foto: Annina Romita
bron: http://enschede.1twente.nl/video-unieke ... em?1111329
Bijlagen
Unieke vondst 51 historische brieven over Enschede teruggevonden.jpg
Unieke vondst 51 historische brieven over Enschede teruggevonden.jpg (51.92 KiB) 54 keer bekeken
De stadsfotograaf zonder grenzen

Veteraan
Member
Member
Berichten: 5001
Lid geworden op: ma jan 02, 2012 10:10 am
Locatie: Enschede

Re: Boeken over Enschede

Bericht door Veteraan » zo dec 02, 2018 12:02 pm

Och, Willem, die had jij moeten vinden!

Gebruikersavatar
enschedeinansichten
Member
Member
Berichten: 3712
Lid geworden op: do jan 08, 2009 9:24 pm
Locatie: Enschede
Contacteer:

Re: Boeken over Enschede

Bericht door enschedeinansichten » zo dec 02, 2018 4:24 pm

Tja, vinden is in dit geval kopen. Zoals ze dat hier zeggen "ja tis wel mooi maar zal ok wal duur wezen?"
Schat iedereen op waarde maar laat daarbij wel iedereen in zijn waarde.

Plaats reactie

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Google [Bot] en 7 gasten