Enschede-Stad > Reportage > Groei
Groei van een industriestad
Tekst: Enschede-Stad.nl
In deze reportage wordt de groei van Enschede uitgelicht. Er is gebruik gemaakt van oude kaarten, (lucht)foto's, gegevens van woningbouwverengingen en verslagen om zodoende een zo realistisch mogelijk beeld te krijgen van de bouwperioden van de verschillende wijken en straten.
In 1550 is Enschede nog een klein, voornamelijk agrarisch, stadje gelegen binnen de dubbele stadsgracht. In 1600 wordt op bevel van Prins Maurits de buitengracht gedempt en worden de wallen geslecht.
De industrialisatie komt op gang. De stad groeit langs de oude uitvalswegen en de eerste fabrieken verschijnen, vooral in de Stadsgaarden. De bouw van De Krim (ten zuidwesten van de stad) is al begonnen. Tevens het jaar van de stadsbrand.
Door de stadsbrand wordt de Krim versneld aangelegd. Enschede krijgt een aansluiting op het hoofdspoornet. De gracht wordt gedempt met het puin van de stadsbrand. Woningcomplexen Sebastopol en Mexico (Hoog&Droog) verrijzen in het Korteland.
De industrialisatie is in volle gang. De stad groeit chaotisch. Rondom de verschillende fabrieken worden woningen gebouwd. Spoorlijnen worden aangelegd richting Boekelo-Haaksbergen, Gronau, Lonneker-Oldenzaal en Ahaus.
In de buurt van de zich steeds verder uitbreidende fabrieken ontstaan voorsteden. De Stadsweide wordt ingericht als villapark. Er wordt begonnen met het door burgemeester Bergsma opgestelde uitbreidingsplan dat voorziet in een rondweg, tramwegen en ruime woonwijken.
De aanleg van de Singels is begonnen. De eerste grote woningbouwprojecten in Pathmos en Rigtersbleek zijn gereed gekomen. Van Heek&co breidt sterk uit langs de spoorlijn naar Gronau. Fabrikanten verruilen hun stadsvilla's in toenemende mate voor landgoederen. In de binnenstad treedt eerste cityvorming op.
Lonneker wordt na lange bestuurlijke strijd geannexeerd. De Singelring wordt voltooid. Arbeiderswijken verrijzen op de Laares, het Hogeland en Rigtersbleek. De Krim, vervallen tot een treurige sloppenwijk, wordt gesloopt. Eerste omvangrijke middenstandswijken worden gebouwd. Twenthe-Rijnkanaal bereikt de stad.
In 1936 wordt het kanaal in gebruik genomen, er wordt een voorzichtig begin gemaakt met verplaatsen van industriële bedrijven naar het havengebied. Door de oorlog zijn bepaalde delen van de stad zwaar getroffen. Veldkamp, het Zwik en het zuidelijke deel van het centrum zijn grotendeels verwoest. De spoorlijnen naar Boekelo-Haaksbergen, Lonneker-Oldenzaal en Ahaus zijn opgeheven, door de concurrentie van de autobus zijn deze niet meer rendabel te exploiteren.
In 1946 verwelkomt Enschede haar 100.000e inwoner. Aanleg van de zijtak van het Twentekanaal en komst van Vredestein naar Enschede. Aanleg van de wijken Twekkelerveld, Stadsveld, Velve-Lindehof, Varvik, het Wooldrik en Bruggenmors. Voor het eerst worden in Enschede etagewoningen gebouwd. Het wederopbouwplan voorziet in de aanleg van een brede verkeersweg ten zuiden van het centrum met daarlangs kantoren en winkels.
Komst van de Technische Hogeschool. Begin aanleg van de Boulevard 1945. Aanleg van de wijken Mekkelholt, Deppenbroek en Boswinkel, verdere uitbreiding van Stadsveld en het Wooldrik.
Bouw van de wijken Wesselerbrink, en Bolhaar, verdere uitbreiding van Stadsveld en Bruggenmors. Het universiteitsterrein wordt langzaam maar zeker verder ingevuld. Vanaf 1967 stort de textielindustrie in.
Textielcrisis, de sloop van leegstaande fabrieken slaat omvangrijke gaten in het stedelijk weefsel. Aanleg van de wijken Stroinkslanden en Stokhorst. Aanleg A35 en Westerval. Het centrum wordt grotendeels autovrij gemaakt.
Aanleg Helmerhoek, verdere uitbreiding Stroinkslanden. De meeste van de oude fabrieksterreinen worden ingevuld. Rond en in de binnenstad verrijzen winkelcentra, woningen, kantoren en een ziekenhuis. De Hogescholen in Twente concentreren zich op het terrein van Ziekenzorg.
Aanleg RW35, Oostweg en Zuiderval. Aanleg van de wijken Zwering, Ruwenbos, Eikendaal en B&S Park. De omgeving van het station gaat op de schop. Er worden plannen ontwikkeld om een nieuwe invulling te geven aan het gebied rond het Van Heekplein en de Boulevard.
Aanleg van de wijken Roombeek, Eschmarke, Brunink en Diekman Es. Kennispark nabij de universiteit, industrieterrein op de Usseler Es en de Josink Es. Invulling Zuidervalgebied met woningen en kantoren.