Enschede: Stedenbouw & Architectuur

Enschede-Stad > Reportage > Deurningerstraat
	Deurningerstraat (2003)

		Tekst: Enschede-Stad.nl De Deurningerstraat is een typisch Enschedese uitvalsweg. De straat loopt vanaf het stationsplein, op het punt waar ook de Hengelosestraat het centrum bereikt naar de rand van de stad. Van oudsher was het de verbindingsweg tussen Enschede en Deurningen en Weerselo. De straat was vroeger van beperkt belang maar kreeg naar mate Enschede zich in noordelijke richting uitbreidde een steeds grotere verkeersfunctie. Tegenwoordig is de Deurningerstraat samen met de Oldenzaalsestraat en de noordelijke Singelring de belangrijkste toegangsweg tot Enschede Noord. De straat ontkwam aan bombardementen en grootschalige sanering waardoor de fijnkorrelige bebouwing die vroeger kenmerkend was voor bijna alle Enschedese uitvalswegen goed bewaard is gebleven. In deze reportage zal er een route afgelegd worden beginnend bij het nieuwe stadskantoor richting de standsrand. Even voorbij de Grolsch fabriek gaat de tocht weer terug richting het centrum. Een en ander is weergegeven op de kaart hiernaast.
		Richting Deurningen/Weerselo:
	1.	Deze foto biedt zicht op het begin van de straat. Het profiel is hier recentelijk aangepast aan de meer bescheiden verkeersfunctie die dit deel van de straat heeft gekregen. Links is de woonflat te zien die de wand vormt van de kruising Hengelosestraat-Deurningerstraat. Het gebouw kan gezien worden als een eerste aanzet om de straat in de jaren ’60 een meer grootstedelijke bebouwing te geven. Ook hier echter gooide de economische malaise als gevolg van de textielcrisis roet in het eten. Rechts nog enkele panden uit de zestiger jaren. Rechts, net buiten beeld stond de roemruchte villa Kleiboer.
	2.	Een mooi voorbeeld van één van de vele geweldige appartementenblokken die de Deurningerstraat rijk is. Dit blok was de vroegere huisvesting van de memorabele maar helaas failliet verklaarde 'De Grote Eén' keten. Gelukkig is er naast het blok nog wel veel ruimte vrij gehouden voor een zeer intensief gebruikte parkeerplaats afgesloten door een fraai geoutilleerd hekwerk. In het kader van de compacte stad zou dit blok op den duur vervangen moeten worden door een meer grootschaliger bebouwing.
	3.	Dit is de toegang tot het Boerenkerkhof. Samen met de stadsbegraafplaats aan de Espoortstraat en de verdwenen Joodse begraafplaats aan de Molenstraat de plek waar menig Enschedeër in de vroege 19e eeuw zijn of haar laatste rustplaats vond. De begraafplaats is enige jaren geleden geheel gerestaureerd.
	4.	Direct naast het kerkhof staat het voormalig hoofdkantoor van Arke Reizen. Het gebouw staat sinds de verhuizing van de touroperator naar de nieuwbouw naast station Drienerlo op het B&S Park leeg. Beeldbepalend is nog altijd het peperdure stalen kunstwerk met de bewegende panelen dat eigenlijk nooit gefunctioneerd heeft. In het plantsoentje voor het kantoor - dat door menig hondenbezitter als uitlaatveld wordt gebruikt - ontstond direct na de vuurwerkramp spontaan een bloemenmonument. Er ligt nu een gedenksteen in afwachting van een permanent monument in Roombeek zelf.
	5.	Hoek van de Deurningerstraat en de Dr. Benthemstraat. Ook hier een voorbeeld van schaalvergroting uit de jaren ’60 met de daarbij behorende grootstedelijke functies zoals de discrete filmverhuur bij 'Eroticaland'. Hiernaast bevindt zich een autobedrijf met overkapping van waarschijnlijk een vroegere benzinepomp.
	6.	Blik in de straat staduitwaarts. Vooral rommelige maar sfeervolle bebouwing uit de tijd van de industrialisatie. Het gebrek aan parkeerplaatsen wordt creatief opgelost door ook het fietspad te gebruiken. In de verte is de toren van de Mariakerk (zie ook foto 19) te zien.
	7.	Oorspronkelijk was dit een aardig voorbeeld van een jaren ’30 winkelpand. Nu een seksclub van bedenkelijk allooi. Ernaast een rijtje afdakswoningen.
	8.	Close-up van de afdakswoningen. Van de oorspronkelijke gevelindeling is weinig bewaard gebleven. De twee laatste huisjes geven nog een beeld van hoe de hele rij er vroeger heeft uitgezien. Oorzaken van dit soort wijzigingen in de gevel, die overigens in heel Enschede veel voorkomen, waren vaak een verlangen naar meer licht in de woning of een vestiging van een winkel of café in een pand. Ook de dakkapellen zijn een latere toevoeging.
	9.	Twee karakteristieke panden. Het rechter is gebouwd in 1947/1948 in de stijl van de Delftse School nadat de vroegere bebouwing gesloopt was. Het was tot in de jaren '70 een brood- en banketzaak. Het linker pand is recentelijk van een nieuwe voorgevel voorzien. Typisch is dat getracht is oorspronkelijke elementen als de witte horizontale lijnen en de ornamentering te behouden.
	10.	Rechts is het schoolvoorbeeld van een bazenwoning te zien. Kenmerkend is het hellende dak dat zich aan de zijgevel van de woning bevindt en op de eerste verdieping begint. Dit huistype verving rond 1910 de afdakswoning en was een stuk ruimer dan haar voorganger en is nog steeds veelvoorkomend in Enschede. Helemaal links een iets duurdere variatie op het bazenwoning-thema, deze kent geen hellend dak.
	11.	Twee-onder-een-kapper die deel uit maakt van een klein stadsvernieuwingsproject dat achter de Deurningerstraat ligt. De gemeente heeft nu er nu waarschijnlijk spijt van dat deze huizen ooit gebouwd zijn. Ze staan namelijk op het oude tracé van de spoorlijn naar Oldenzaal waarover in de toekomst een snelle busbaan aangelegd gaat worden.
	12.	Typisch woon-winkelpand uit het begin van de jaren ’30. Het pand werd tijdens de vuurwerkramp zwaar beschadigd en is gedeeltelijk verlaten.
	13.	Rijtje huizen waaraan de verbouwingswoede van de jaren ’80 bepaald niet voorbij is gegaan. Pleisterwerk, raamvergroting en zelfs een hele nieuwe gevel voor een oude bazenwoning uit de jaren ’30. Enschedese chaos op zijn best.
	14.	Deze twee panden op de hoek van de Deurningerstraat en de Lasondersingel werden enige jaren geleden op grootse wijze verbouwd. Na de ontploffing van SE Fireworks kon men weer van voren af aan beginnen.
	15.	Een van de ‘Wachters van Roombeek’; een rijtje singelwoningen die zwaar beschadigd raakten tijdens de vuurwerkramp. De panden waren geheel ontzet en zouden in eerste instantie gesloopt worden. Op voorspraak van wederopbouwarchitect Pi de Bruin zijn ze echter geheel gerestaureerd en zijn ze het symbool geworden van de herbouw van de rampwijk.
	16.	Hoek van de Renbaanstraat en de Deurningerstraat. Ook dit leuke winkelpand kwam zwaar gehavend uit de ramp te voorschijn. De wijk er achter brandde geheel af.
	17.	Zicht op het rampgebied en de Grolschfabriek. De beschadigde huizen die hier stonden, een mengeling tussen afdakswoningen en bazenwoningen met winkelbestemming, zijn gesloopt.
	18.	Links een vrijstaand huis uit de jaren ’30 gelegen aan de vijfsprong Roomweg, Walhofstraat, Drienerweg, Deurningerstraat dat de ramp beter doorstond dan zijn buren. Het kruispunt brandde nagenoeg geheel af tijdens de vuurwerkramp. In het midden de Grolsch-fabriek. Grolsch heeft haar brouwerij naar de nieuwbouw langs de A35 verplaatst, zodat dit terrein in 2005 vrijkomt voor een andere bestemming. Rechts een uitgebrand studentencomplex op de rand van het rampgebied. Deze is ondertussen gerenoveerd.
	19.	Stadsvernieuwing uit het begin van de jaren ’80 op de hoek van de Deurningerstraat en de Beekstraat. Hierachter staat de Mariakerk met pastorie.
	20.	In 1944 werd het parochiehuis van de Mariakerk verwoest, na de oorlog werd het in de stijl van de Delftseschool wederopgebouwd. Het pand biedt nu onderdak aan een vestiging van ABN-Amro.
	21.	Dit aardige pand staat op de hoek van de Deurningerstraat en de Mekkelholtweg. De scherpe hoek tussen de twee straten die een soort strijkijzervorm (‘n striekiezer zoals men in Enschede zegt) creëert is zeer kenmerkend voor Enschede. Ze komen voort uit het voortdurend afsplitsen van oude plattelandswegen en zouden bij eventuele nieuwbouw wel wat beter geaccentueerd mogen worden. Dit is het laatste pand dat besproken wordt in de richting van Deurningen/Weerselo. Hierna wordt er rechtsommekeer gemaakt en gaan we weer richting centrum.
		Richting centrum:
	22.	Aan dit gedeelte van de Deurningerstraat staan veel ruime twee-onder-een-kappers uit de jaren ’30 die meer richting centrum afgewisseld worden door stadsvernieuwing uit de jaren ’80.
	23.	Dit eenzame winkelpand is het enige dat resteert van het rijtje dat hier vroeger stond. De brand tijdens de ramp maakte een einde aan de bebouwing van het strijkijzer Drienerweg-Deurningerstraat met het typische torentje op de hoek.
	24.	Voorbij de vijfsprong stonden tot een paar jaar geleden een lange rij uitgebrande afdakswoningen. De gemeente wist de grond na veel gesteggel aan te kopen en er zijn eengezinswoningen verrezen. Helaas voorlopig nog met een wat macaber uitzicht over rampgebied.
	25.	De nieuwbouw culmineert richting centrum in een appartementen gebouw op de hoek met de Singel.
	26.	De kruising Deurningerstraat-Singel aan de zijde van het centrum. De winkelpanden rechts raakten door de explosie tijdens de ramp ernstig ontzet. Handhaving bleek een onmogelijke optie, de sloop van de panden is inmiddels in gang gezet.
	27.	In de jaren ’30 veranderde het karakter van de Deurningerstraat. Van een woonstraat werd het een winkelstraat voor de omliggende wijken. In die tijd werd veel van de woonbebouwing gesloopt om plaats te maken voor winkelpanden met woningen er boven.
	28.	Dit is een voorbeeld van zo’n winkelpand. Heel onenschedees voor die tijd met twee verdiepingen. Zeldzaam voorbeeld van Nieuwe Zakelijkheid in Enschede.
	29.	Een gat in de gevelwand biedt zicht op de Aldi en de vreemdsoortige winkelrij tussen de Deurningerstraat en de Kottendijk. Een rijke afwisseling in bouwstijlen gecombineerd met een overdaad aan gevelreclame.
	30.	Verbouwingen en modernisering lieten hun sporen na op deze panden. Een rommelige, maar gezellige mix van horeca, winkels en massagesalons is hier in de loop der jaren ontstaan.
	31.	De hoek van de Deurningerstraat en de Kottendijk blijft door sloop verstoken van bebouwing. Momenteel biedt deze open ruimte onderdak aan een autohandelaar. Wellicht een mooi punt voor een karakteristieke hoekoplossing!
	32.	Schaalvergroting uit de jaren ’60 in de omgeving van de Rabobank. Het achterliggende Coberco terrein en TET-garage wachten nog altijd op een nieuwe, meer passende bestemming.
	33.	Joop's broodjes, een begrip in deze straat. Architectonisch restant van de oude Rabobank.
	34.	Een verbouwing rekende rigoureus af met het kille modernisme van de Rabobank op de hoek van de Raifeissenstraat. Het zalmroze postmodernisme dat er voor terugkwam is echter ook niet alles…
	35.	Tegenover de Rabo staat de winkel van Tiecke-Mulder. Een verbouwing herschiep deze straathoek in een provinciaal fata morgana dat zijn weerga in Enschede niet kent. Veel te wit en veel te laag voor deze plek.
	36.	Even verderop staat dit voormalige hotel, een pand met allure uit de jaren ’30. De glas-in-lood ramen zijn na de vuurwerkramp gelukkig hersteld. Jammer dat de gladde dakbedekking afbreuk doet aan dit stukje Amsterdamse School.
	37.	Tussen voorgenoemd pand en de hoek met de Hengelosestraat heeft zich een rij oude huizen weten te handhaven, zoals op de foto's 38-40 beter te zien is.
	38.	Deze arbeiderswoningen annex stalhouderij met mansardekap stamt waarschijnlijk uit het begin van de 20e eeuw.
	39.	Daarnaast staat dit bijzondere gebouw. Gebouwd zo rond 1910. Nu in gebruik als videotheek zoals de schreeuwerige oversized borden duidelijk laten weten.
	40.	Zonder twijfel de meest grove verbouwing in de hele straat. De oorspronkelijke eind 19e eeuwse gevels zijn geheel verdwenen achter goedkope spaanplaat. Kent deze stad soms geen welstandscommissie?
	41.	Nogmaals een blik op de flat op de hoek met de Hengelosestraat. Zo te zien naderen we het beginpunt van de wandeltocht.
	42.	Terug bij het beginpunt met het stadskantoor dat een waardige visuele afsluiter van deze straat is.

	Copyright ©Enschede-Stad.nl